Filozofia moralna (2014/15)

Sylabus

Sylabus

Wymagania wstępne

1.Ogólna znajomość podstawowych nurtów filozoficznych (historia filozofii)
2.Ogólna znajomość źródeł poznania (epistemologia) i zasadniczych koncepcji człowieka (antropologia)
3.Ogólna znajomość zasadniczych sposobów uzasadniania (logika, metodologia)

Cele

C1. Nabycie wiedzy i umiejętności wyróżnienia i charakterystyki różnych sposobów uzasadniania powin-ności moralnej w historycznie i systematycznie uporządkowanych nurtach filozoficznych
C2. Nabycie umiejętności wyróżnienia i charakterystyki metaetycznej nurtów etycznych ze względu na podane przez nie kryterium dobra i zła, czyli ze względu na podaną normę moralności.
C3. Nabycie kompetencji w reinterpretacji podstaw etyki (dobra, prawa naturalnego i norm ogólnych, sumienia, cnót) zgodnie z krytyką wcześniej poznanych nurtów etycznych.

Treści kształcenia

Wykład, z pozycji personalizmu, dokonuje przeglądu najważniejszych systemów etycznych, począwszy od starożytności (Sokrates, Antystenes, Arystyp, Platon, Arystoteles), poprzez średniowiecze (Św. Tomasz), nowożytność i współczesność (Th. Hobbes, J. Bentham, J. St. Mill, I. Kant, E. Durkheim, Levy-Brühl, G. E. Moore, H. A. Prichard, W. D. Ross, J. Ayer, Cl. Stevenson, R. M. Hare, M. Scheler, D. v. Hildebrand, F. Nietzsche, J. P. Sartre, M. Buber, K. Wojtyła, T. Styczeń). W wykładzie wyróżnia się i analizuje systemy etyczne w oparciu o źródła mo-ralności (deontologizm heteronomiczny, deontologizm autonomiczny) oraz w oparciu o personalistyczne kryterium moralności (hedonizm, utylitaryzm, eudajmonizm, personalizm).
Po historyczno-krytycznym przeglądzie różnych nurtów etycznych, wykłada się etykę klasyczną, arystote-lesowsko-tomistyczną w interpretacji personalistycznej. Omawia się wybrane tematy z traktatów tej etyki, jakimi są: eudajmonologia - nauka o celu ostatecznym i szczęściu, aksjologia - naukę o wartościowaniu czynów ludzkich, deontologia - nauka o prawie naturalnym, synejdezjologia – nauka sumieniu oraz aretologia – nauka o cnotach. I-szy semestr
W 1. Intelektualizm i eudajmonizm hedonistyczny (Sokrates, Antystenes,
Arystyp)
W 1. Intelektualizm i eudajmonizm transcendentalny Platona
W 3. Eudajmonizm perfekcjonistyczny Arystotelesa
W 4. Chrześcijański personalizm etyczny a) etyka teologiczna św. Augustyna; b) etyka metafizyczna św. Tomasza
W 5. Utylitaryzm etyczny (J. Bentham, J. St. Mill)
W 6. Deontonomizm heteronomiczny Th. Hobbesa
W 7. Deontonomizm autonomiczny I. Kanta
W 8. Scjentyzm w etyce (E. Durkheim, Levy-Brühl)
W 9. Intuicjonizm, emotywizm, preskryptywizm (G. E. Moore, H. A. Prichard, W. D. Ross, J. Ayer, Cl. Stevenson, R. M. Hare)
W 10. Etyka egzystencjalistyczna (F. Nietzsche, J. P. Sartre’a)
W 11. Etyka aksjologiczna D. v. Hildebranda
W 12. Etyka czci dla życia Alberta Schweitzera
W 13. Etyka niezależna T. Kotarbińskiego a T. Stycznia
II semestr
W 1. Systemy etyczne w ujęciu J. Maritaina
W 2. Zasadnicze sposoby uzasadnia norm w etyce
W 3. Dobro-cel racją moralnego działania
W 4. Wyznaczniki moralnej wartości czynu
W 5. Prawo naturalne
W 6. Normy ogólnie ważne
W 7. Sumienie norma normans i norma normata
W 8. Spory o sumienie i jego wolność
W 9. Rozwój, upadek i renesans etyki cnót
W 10. Klasyczne i współczesne koncepcje cnoty
W 11. Bonum est faciendum czy persona est affirmanda ? I-szy semestr
W 1. Intelektualizm i eudajmonizm hedonistyczny (Sokrates, Antystenes,
Arystyp)
W 1. Intelektualizm i eudajmonizm transcendentalny Platona
W 3. Eudajmonizm perfekcjonistyczny Arystotelesa
W 4. Chrześcijański personalizm etyczny a) etyka teologiczna św. Augustyna; b) etyka metafizyczna św. Tomasza
W 5. Utylitaryzm etyczny (J. Bentham, J. St. Mill)
W 6. Deontonomizm heteronomiczny Th. Hobbesa
W 7. Deontonomizm autonomiczny I. Kanta
W 8. Scjentyzm w etyce (E. Durkheim, Levy-Brühl)
W 9. Intuicjonizm, emotywizm, preskryptywizm (G. E. Moore, H. A. Prichard, W. D. Ross, J. Ayer, Cl. Stevenson, R. M. Hare)
W 10. Etyka egzystencjalistyczna (F. Nietzsche, J. P. Sartre’a)
W 11. Etyka aksjologiczna D. v. Hildebranda
W 12. Etyka czci dla życia Alberta Schweitzera
W 13. Etyka niezależna T. Kotarbińskiego a T. Stycznia
II semestr
W 1. Systemy etyczne w ujęciu J. Maritaina
W 2. Zasadnicze sposoby uzasadnia norm w etyce
W 3. Dobro-cel racją moralnego działania
W 4. Wyznaczniki moralnej wartości czynu
W 5. Prawo naturalne
W 6. Normy ogólnie ważne
W 7. Sumienie norma normans i norma normata
W 8. Spory o sumienie i jego wolność
W 9. Rozwój, upadek i renesans etyki cnót
W 10. Klasyczne i współczesne koncepcje cnoty
W 11. Bonum est faciendum czy persona est affirmanda ?

Efekty kształcenia

EK 1. Student zna i rozumie zasadnicze, historyczne nurty etyczne, odmiennie opisujące i uzasadniające dobro, wartości czy normy moralny (W_12)
EK 2: Student potrafi wyróżnić i dokonać analizy metaetycznej nurtów etycznych ze względu na podane przez nie kryterium dobra i zła, czyli ze względu na podaną normę moralności. Potrafi powiązać różne sposoby uzasadnień moralności z historycznymi systemami filozoficznymi oraz zestawiać i porównywać te systemy pod względem pojawiających się w nich poglądów, terminów i kategorii etycznych. (K_U14)
EK 3. Student korzysta ze swojej wiedzy w rozstrzyganiu dylematów etycznych. Angażuje się w dyskusje i debaty wykorzystując swoją wiedzę na temat etyki. (K_K08)

Metody dydaktyczne

Wykład wraz z prezentacją multimedialną wraz obecnymi w prezentacji testami
Dostęp do tekstów wykładów oraz do ich prezentacji multimedialnej na stronie domowej wykładowcy oraz na platformie e-learingowej wraz z dostępnymi w owej prezentacji multimedialnej testami do po-szczególnych wykładów i testami z całego przedmiotu.
Dyskusja spontaniczna i kierowana w czasie wykładów

Sposoby sprawdzania i warunki zaliczenia

Egzamin ustny sprawdzający czy student potrafi opisać nurty etyczne zarówno od strony historycznej, jak też me-taetycznej i krytycznie ocenić zachodzące między nimi różnice, czy potrafi krytycznie oceniać słabości i mocne stro-ny kryteriów dobra i zła w poszczególnych systemach etycznych oraz czy potrafi skonfrontować ze sobą normy moralności poszczególnych systemów etycznych ujawniając ich mocne i słabe strony.

Lektury podstawowe

J. Maritain, Dziewięć wykładów o podstawowych pojęciach filozofii moralnej, tłum. J. Merecki, Lublin 2001.
T. Styczeń, Zarys etyki, KUL, Lublin 1974.
T. Styczeń, Etyka niezależna, Lublin 1980
T. Ślipko SJ, Zarys etyki ogólnej, wyd. 4, WAM, Kraków 2004
T. Biesaga Zarys metaetyki, Kraków 1996
K. Wojtyła, Człowiek w polu odpowiedzialności, Rzym - Lublin 1991
T. Biesaga, Spór o normę moralności, Kraków 1998
A. Szostek, Wokół godności, prawdy i miłości, Lublin 1998
K. Paczos, Podstawy teorii moralności. Zagadnienia podstawowe z etyki filozoficznej i teologicznej. Perspektywa Arystotelesa i św. Tomasza, Uniwersum, Gostynin 2011

Lektury uzupełniające

J. Bourke, Historia etyki, tłum. A. Białek, Toruń 1994
D. v. Hildebrand, J. Tischner, Wobec wartości, Poznań 1984
Etyka. Zarys, J. Pawlica (red.), UJ, Kraków 1992
A. Szostek, Pogadanki z etyki, Częstochowa 1993
M. A. Krąpiec OP, Człowiek i prawo naturalne, Lublin 1975
R. Spaemann, Granice. O etycznym wymiarze działania, tlum. J. Merecki, Warszawa 2006
P. Vardy, P. Grosch, Etyka, tlum. J. Łoziński, Poznań 1995