Konserwacja i zasady przechowywania zabytków sztuki I (2014/15)

Sylabus

Sylabus

Wymagania wstępne

Brak

Cele

Celem zajęć jest przedstawienie podstawowej wiedzy dotyczącej zasad ratowania dzieł sztuki, konserwacji zabezpieczającej, konserwacji technicznej i estetycznej jak również wybranych zagadnień konserwatorskich w aspekcie rozpoznania zagrożeń, stanu zachowania i zabezpieczenia obiektu oraz sposobów przechowywania obiektów zabytkowych. Opanowanie podstawowych pojęć z zakresu konserwacji. Zapoznaje się studentów z wiedzą dotyczącą możliwości badawczych i granic samego procesu konserwacji i restauracji dzieł sztuki.

Treści kształcenia

T.1 - Przedmiot konserwacja jako nauka i sztuka, rozwój dziedziny konserwacji w aspekcie historycznym i geograficznym oraz jej stan obecny.
T.2 - Przedstawienie pojęć z zakresu sztuki konserwatorskiej, jak: konserwacja zachowawcza, konserwacja użytkowa (z przeznaczeniem obiektu do użytku), rekonstrukcja, kopia, kreacja konserwatorska.
T.3 - Podstawowe zasady ochrony i metody konserwacji malowideł sztalugowych na podobraziu płóciennym, drewnie, metalu, kości, rzeźby polichromowanej, szeroko rozumianego rzemiosła artystycznego - przedstawiona zostanie kwestia zatrzymania procesu niszczenia oraz jego rodzaje, usunięcie jego przyczyny, przywrócenie w miarę możliwości pierwotnego wyglądu obiektu i zabezpieczenie go przed agresywnym wpływem otoczenia oraz zachowanie autentyzmu, wartości artystycznej i dokumentalnej konserwowanego dzieła, „Primum non nocere”.
T.4 - Przedstawienie przyczyn niszczenia różnych rodzajów zabytków, połączone z omówieniem procesu konserwacji - rozpoznanie dzieła sztuki w kontekście jego techniki i technologii, stanu zachowania kolejnych przekształceń oraz historii zawartej w obiekcie.
T.5 - Przedstawienie podstawowych badań fizyko – chemicznych, mikrobiologicznych i innych stosowanych w konserwacji oraz zapoznanie studentów z etapami przebiegu prac konserwatorskich, podstawowymi założeniami dotyczącymi technologii konserwatorskiej oraz umiejętnością sporządzania dokumentacji konserwatorskiej.
T.6 - Szczegółowe omówienie programu konserwatorskiego, w tym badań naukowych nad technologią wykonania obiektów zabytkowych, wykorzystanie innych dyscyplin naukowych jak np. fizyki, chemii, materiałoznawstwa i technologii, geologii, nauk przyrodniczych.
T.7 - Zaprezentowanie sytuacji estetycznej dzieła sztuki w konserwacji - etyczny problem konserwacji ukazany w kontekście autor dzieła, dzieło, konserwator i odbiorca. Kreacja konserwatorska i świadoma odpowiedzialność za prowadzone prace, z naciskiem na to, że proces konserwacji musi być odwracalny.
T.8 - Szczegółowe omówienie zasad przechowywania dzieł sztuki.

Efekty kształcenia

WIEDZA
W_1 Student ma podstawową wiedzę z zakresu konserwacji i sposobu przechowywania dzieł sztuki, zna ich specyfikę przedmiotową i metodologiczną.
W_2 Student zna i rozumie terminologię z zakresu konserwacji i przechowywania dzieł sztuki oraz ma uporządkowaną wiedzę szczegółową z tego zakresu.
W_3 Student ma podstawową wiedzę o dziedzinach i dyscyplinach naukowych powiązanych z konserwacją i przechowywaniem dzieł sztuki.
W_4 Student zna i rozumie podstawowe metody analizy i interpretacji zasad konserwacji i przechowywania dzieł sztuki.

UMIEJĘTNOŚCI
U_1 Student potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i użytkować przydatne informacje z wykorzystaniem różnych źródeł i metod.
U_2 Student posiada podstawowe umiejętności badawcze, obejmujące analizę problemów badawczych, dobór metod i narzędzi badawczych, opracowanie i prezentację wyników, pozwalające na rozwiązywanie problemów w zakresie konserwacji dzieł sztuki i sposobu ich przechowywania.
U_3 Student potrafi posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi, paradygmatami badawczymi i pojęciami właściwymi dla konserwacji dzieł sztuki i sposobów ich przechowywania w typowych sytuacjach profesjonalnych.
U_4 Student posiada umiejętność samodzielnego, merytorycznego argumentowania, z wykorzystaniem literatury oraz różnych kanałów i technik komunikacyjnych ze specjalistami w zakresie konserwacji dzieł sztuki i pokrewnych dyscyplin naukowych, w języku polskim i języku obcym przedmiotu oraz formułowania wniosków.

KOMPETENCJE
K_1 Student ma świadomość swojej wiedzy i umiejętności warsztatowych z zakresu konserwacji dzieł sztuki i sposobów ich przechowywaniaoraz rozumie potrzebę ciągłego rozwoju kompetencji w zakresie fachowym, ogólno humanistycznym, jak też kompetencji personalnych i społecznych.
K_2 Student potrafi współdziałać i pracować w grupie przyjmując w niej różne role oraz potrafi odpowiednio określić priorytety służące realizacji określonego przez siebie lub innych zadania.
K_3 Student prawidłowo identyfikuje i rozstrzyga dylematy związane z wykonywaniem zawodu, rozumie konieczność przestrzegania norm etycznych i popularyzacji wiedzy z zakresu konserwacji dzieł sztuki i ich sposobów przechowywania.
K_4 Student ma świadomość odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa kulturowego regionu, kraju, Europy i świata.

Metody dydaktyczne

M.1 Wykład
M.2 Prezentacja multimedialna
M.3 Zajęcia w pracowniach konserwatorskich

Sposoby sprawdzania i warunki zaliczenia

Zaliczenie. Regularne i aktywne uczestnictwo we wszystkich zajęciach. Złożenie z wynikiem pozytywnym pracy pisemnej/prezentacji multimedialnej na wybrany temat z zakresu konserwatorskiej ochrony zbiorów.

Lektury podstawowe

Brandi C., Teoria restauracji, Warszawa 2006;
Jackson, A , Day D., Antyki. Przechowywanie i Konserwacja, Arkady, Warszawa 1995;
Kelly F., Art.,Restauration, London 1971;
Konserwacja zapobiegawcza w muzeach. Materiały z konferencji zorganizowanej przez PKN ICOM oraz KOBIDZ w Muzeum Narodowym w Warszawie 6-7 listopada 2006, red. D.Folga-Januszewska, Warszawa 2007;
Lehman J., Chemia w ekspertyzie i konserwacji zabytków z materiałów nieorganicznych, Biblioteka Muzealnictwa i Ochrony Zabytków, ser.B, t. LI, Warszawa 1979;
Matt G., Muzeum jako przedsiębiorstwo, Warszawa 2006;
Marconi B.,O sztuce konserwacji, Warszawa1982;
Michałowicz E., Konserwacja i rewaloryzacja architektury w środowisku kulturowym, Wrocław 2007;
Ochrona zabytkowych tkanin. Broszura w ramach Projektu badawczego Bezpośrednie monitorowanie odkształceń tkanin w celu ochrony zabytkowych obiektów tekstylnych i podobrazi, red. Ł. Bratasz, 2011;
Plenderleth H.J., The Conservation Antiquites and Works of Art, London 1957;
Slansky B., Technika malarstwa ,t. II Badanie i konserwowanie obrazów, Warszawa1965;
Ślesiński W., Konserwacja zabytków sztuki, t. I. Malarstwo sztalugowe i ścienne. Warszawa 1989;
Ślesiński W., Konserwacja zabytków sztuki, t. II. Rzeźba. Warszawa 1990;
Ślesiński W., Konserwacja zabytków sztuki, t. III, Rzemiosło Artystyczne, Warszawa 1995;
Ślesiński W., Konserwacja zabytków . Malarstwo sztalugowe i ścienne, t. I, Warszawa 1986;
Zasady postępowania z obiektami zabytkowymi na podłożu papierowym. Seria wydawnicza NIMOZ oraz MNK. Zeszyt nr.1, Kraków 2012;
Zabytki kamienne i metalowe, i ich niszczenie i konserwacja, red. W. Domasłowski, Toruń 2011.

Lektury uzupełniające

Cenino Cenini, Rzecz o malarstwie, Wrocław 1955;
Korpal G., Autor - dzieło sztuki – konserwator - odbiorca, Studia i Materiały ,WKiRDS, t XIII, Kraków 2004;
Modern Art: Who cares?, The Foundation for the Conservation of Modern Art and the Netherlands Institute for Cultural Heritage, Amsterdam 1999;
Strzelczyk A.B., Karbowska-Berent J., Drobnoustroje i owady niszczące zabytki i ich zwalczanie, Toruń 2004;
Ślesiński W., Techniki malarskie, spoiwa organiczne, Warszawa 1984.