Historia filozofii starożytnej (2014/15)

Sylabus

Sylabus

Wymagania wstępne

Brak

Cele

1. Student powinien znać sposób myślenia poszczególnych filozofów greckich na temat natury człowieka i świata.
2. Powinien dostrzegać wpływ kultury antycznej na kształtowanie się teorii filozoficznych.
3. Powinien uzyskać świadomość wpływu sposobu rozumienia człowieka na wyjaśnianie świata zewnętrznego.

Treści kształcenia

Treść wykładu obejmuje dzieje filozofii greckiej od jej powstania w VI wieku przed Chrystusem do neoplatońskiej myśli III wieku po Chrystusie. W ramach wykładu zostaną poruszone następujące zagadnienia:
1. Tales z Miletu i początek rozważań na temat physis.
2. Anaksymander i Anaksymenes. Określenie physis terminem apeiron.
3. Pitagoras i pitagoreizm. Wpływ Orfizmu i teoria metempsychozy. Znacznie mneme dla teorii wieczności duszy. Liczba jako podstawa opisu rzeczywistości.
4. Ksenofanes. Wpływ rozumienia natury człowieka na myślenie o bogach. Dlaczego Ksenofanes mówi o heis theos?
5. Heraklit. Warunki prawidłowego rozumowania (sophronein). Poszukiwanie gnome.
6. Parmenides. Konsekwencje wynikające z myślenia (noein) bycia (einai). Krytyka opinii śmiertelnych (doxa broton).
7. Szkoła eleacka. Zenon – obrona teorii Parmenidesa w kontekście wielości (polla). Melissos – to będące rozpatrywane od strony ho it
8. Empedokles – teoria korzeni wszystkiego (panton rhidzomata). Anaksagoras – Umysł (nous) i jego znaczenie dla rzeczywistości.
9. Leukip I Demokryt. Teoria atomu.
10. Sofiści. Główny nurt sofistyki. Badanie natury człowieka (poznanie). Wychowanie i retoryka.
11. Sokrates. Metoda maieutyczna i jej skuteczność. Troska o duszę.
12. Platon. Rozumienie terminów idea i eidos. Porządek noetyczny i dialektyka. Nauka o dobru (agathon) i idea tou agathou.
13. Arystoteles. Znaczenie i zakres stosowania terminu ousia w filozofii pierwszej. Eudaimonia i warunki jej osiągnięcia przez człowieka (filozofia praktyczna).
14. Pirron i sceptycyzm.
15. Poltyn. Teoria hipostazy i jej wpływ na rozumienie rzeczywistości.

Efekty kształcenia

Wiedza:
1. Student zna podstawową terminologię filozoficzną w języku polskim i greckim - K_W02
2. posiada wiedzę z zakresu historii filozofii starożytnej Grecji, obejmującą najważniejsze teorie, stanowiska i wyraźnie określone obszary problemowe w niej występujące - K_W08
Umiejętności:
3. trafnie przywołuje w swoich argumentacjach poglądy i argumenty filozoficzne autorów greckich - K_U12
Kompetencje:
4. ma świadomość znaczenia greckiego dziedzictwa filozoficznego dla rozumienia wydarzeń społecznych i kulturalnych - K_K06

Metody dydaktyczne

1. Zajęcia mają charakter wykładu.
2. Student podejmuje dyskusję na temat problemów związanych z treścią wykładu.

Sposoby sprawdzania i warunki zaliczenia

1. Egzamin ustny
2. Wymagana znajomość treści wykładu, skryptu i lektury obowiązkowej

Lektury podstawowe

1. Gródek W. K., Historia filozofii starożytnej – skrypt.
2. Krokiewicz A., Zarys filozofii greckiej, Warszawa 2000.

Lektury uzupełniające

1. Gajda J., Pitagorejczycy, Warszawa 1996.
2. Gajda J., Sofiści, Warszawa 1989.
3. Krońska I., Sokrates, Warszawa 1964.
4. Krokiewicz A., Sokrates. Etyka Demokryta i hedonizm Arystypa, Warszawa 2000.
5. Kirk G. S., Raven J. E., Schofield M., Filozofia przedsokratejska, tłum. J. Lang, Warszawa – Poznań 1999.
6. Reale G. Historia filozofii starożytnej, t. I-IV, tłum. E. I. Zieliński, Lublin 1993.
7. Vernant J-P. Źródła myśli greckiej, tłum. J. Szacki, Gdański 1996.