Współczesne teorie demokracji (2014/15)

Sylabus

Sylabus

Wymagania wstępne

Umiejętność analizy tekstów politycznych i filozoficzno-politycznych, znajomość podstawowych pojęć politycznych, znajomość historii doktryn politycznych i prawnych (zwłaszcza starożytnych i nowożytnych).

Cele

Zapoznanie studentów z głównymi teoriami demokracji formułowanymi w XX i XXI wieku – teoriami demokracji liberalnej, deliberatywnej i innymi – a także z intelektualnymi korzeniami tych teorii.

Treści kształcenia

Wprowadzenie w problematykę demokracji (nowożytne korzenie idei demokracji), demokracja a liberalizm, aksjologia demokracji, najważniejsze teorie demokracji formułowane w XX i XXI wieku (różne koncepcje demokracji liberalnej, teorie demarchii, demokracji deliberatywnej i radykalnej).

1. 2 paradygmaty myślenia o demokracji – bezpośredni i przedstawicielski (S_W01, S_U01, S_U03, S_K01)
2. Mariaż liberalizmu i demokracji (S_W01, S_W03, S_W04, S_U01, S_U02, S_U03, S_K01)
3. Formalne i materialne rozumienie demokracji (S_W01, S_W03, S_W04, S_U01, S_U02, S_U03, S_K01)
4. Demokratyczna dyktatura (S_W01, S_W04, S_U01, S_U02, S_U03, S_K01)
5. Realistyczna teoria demokracji J. Schumpetera (S_W01, S_W03, S_W04, S_U01, S_U02, S_U03, S_K01)
6. Koncepcja poliarchii R.A. Dahla (S_W01, S_W03, S_W04, S_U01, S_U02, S_U03, S_K01)
7. Decyzyjna teoria demokracji G. Sartoriego (S_W01, S_W03, S_U01, S_U02, S_U03, S_K01)
8. Koncepcja demokracji w „Teorii sprawiedliwości” Johna Rawlsa (S_W03, S_U01, S_U02, S_U03, S_K01)
9. Pragmatyczna teoria demokracji R. Rorty’ego (S_W01, S_W03, S_U01, S_U02, S_U03, S_K01)
10. Konserwatywna i liberalna krytyka demokracji (S_W01, S_W03, S_W04, S_U01, S_U02, S_U03, S_K01)
11. Koncepcja demarchii F.A. von Hayeka (S_W01, S_W03, S_U01, S_U02, S_U03, S_K01)
12. Nieliberalna koncepcja demokracji C. Schmitta (S_W01, S_W03, S_W04, S_U01, S_U02, S_U03, S_K01)
13. Demokracja deliberatywna (S_W01, S_W03, S_U01, S_U02, S_U03, S_K01)
14. Demokracja radykalna (S_W01, S_W03, S_W04, S_U01, S_U02, S_U03, S_K01)

Efekty kształcenia

Wiedza:
- student zna podstawową terminologię współczesnych teorii władzy politycznej i ustrojów politycznych (S_W01)
- student zna najważniejszych współczesnych teoretyków demokracji i tytuły ich najważniejszych dzieł (S_W03)
- student zna współczesne poglądy na temat genezy i dziejów demokracji, parlamentaryzmu, liberalizmu (S_W04)

Umiejętności:
- student potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i uogólniać informacje specyficzne i szczególnie istotne dla współczesnych teorii władzy politycznej i ustrojów politycznych (S_U01)
- student potrafi posługiwać się krytyką zewnętrzną i wewnętrzną tekstów źródłowych współczesnych teoretyków demokracji (S_U02)
- student potrafi posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi, paradygmatami badawczymi i pojęciami właściwymi dla współczesnych teorii władzy politycznej i ustrojów politycznych (S_U03)

Kompetencje:
- student jest przygotowany do wykorzystania wiedzy i umiejętności z zakresu współczesnych teorii władzy politycznej i ustrojów politycznych w pracy historyka, nauczyciela i innych z obszaru nauk humanistycznych i społecznych (S_K01)

Metody dydaktyczne

- metody praktyczne (metoda przewodniego tekstu)
- ćwiczenia przedmiotowe
- metody problemowe (metody aktywizujące – dyskusja dydaktyczna)
- praca w grupach (debaty oksfordzkie)

Sposoby sprawdzania i warunki zaliczenia

Podstawą zaliczenia będzie obecność i aktywny udział w zajęciach, pozytywne oceny z 3 kolokwiów sprawdzających zrozumienie czytanego teksu, poprawnie sporządzone 3 konspekty z tychże tekstów.

Lektury podstawowe

- Bobbio N., Liberalizm i demokracja, przeł. P. Bravo, Kraków 1998
- Chrząszczewski A., Od sejmowładztwa do dyktatury. Studjum polityczno-porównawcze, Warszawa 1930
- Dahl R.A., Demokracja i jej krytycy, przeł. S. Amsterdamski, Kraków 1995
- Gawin D., Demokracja liberalna i jej granice, [w:] tegoż, Granice demokracji liberalnej. Szkice z filozofii politycznej i historii idei, Kraków 2007
- Grzybowski K., Od dyktatury ku kompromisowi konstytucyjnemu, Kraków 1930
- Hayek F.A., Konstytucja wolności, przeł. J. Stawiński, Warszawa 2011
- Kelsen H., O istocie i wartości demokracji, przeł. F. Turynowa, Kraków b.d.w.
- Mill J.S., O rządzie reprezentatywnym, [w:] tegoż, O rządzie reprezentatywnym. Poddaństwo kobiet, przeł. G. Czernicki, M. Chyżyńska, Kraków 1995
- Miller D., Demokracja debatująca a teoria wyboru społecznego, [w:] Przyszłość demokracji, red. P. Śpiewak, przeł. P. Rymarczyk, Warszawa 2005
- Mouffe C., Polityczność, przeł. J. Erbel, Warszawa 2008
- Rawls J., Teoria sprawiedliwości, przeł. M. Panufnik, J. Pasek, A. Romaniuk, Warszawa 2009
- Rorty R., Pierwszeństwo demokracji wobec filozofii, [w:] tegoż, Obiektywność, relatywizm i prawda, przeł. J. Margański, Warszawa 1999
- Rousseau J.J., Umowa społeczna, przeł. A. Peretiatkowicz, Warszawa 2010
- Sartori G., Teoria demokracji, przeł. S. Amsterdamski, D. Grinberg, Warszawa 1994
- Schmitt C., Duchowa i historyczna sytuacja dzisiejszego parlamentaryzmu, [w:] tegoż, Teologia polityczna i inne pisma, przeł. M.A. Cichocki, Warszawa 2012
- Schumpeter J., Kapitalizm, socjalizm, demokracja, przeł. M. Rusiński, Warszawa 1995

Lektury uzupełniające

- Bankowicz, Demokracja. Zasady, procedury, instytucje, Kraków 2006
- Bartyzel J., Demokracja, Radom 2002
- Shapiro I., Stan teorii demokracji, przeł. I. Kisilowska, Warszawa 2006
- Simon I, Filozofia rządu demokratycznego, przeł. R. Legutko, Kraków 1993
- Śpiewak P., Obietnice demokracji, Warszawa 2004
- Tilly Ch., Demokracja, przeł. M. Szczubiałka, Warszawa 2008

Uwagi

brak.