o. prof. dr hab. Dariusz Kasprzak OFMCap


  • Dyżur dydaktyczny:
    wtorek, godz. 17.30-19.30, ul. Loretańska 11 (po wcześniejszym uzgodnieniu drogą e-mailową)

Curriculum Vitae:

  • 2019 – tytuł profesora nauk teologicznych
  • 2016 – professore invitato alla Facoltà Teologica dell'Italia Centrale, Firenze, Italia
  • 2013 – professore invitato alla Pontificia Università Antonianum, Roma, Italia
  • 2012 – profesor UPJPII
  • 2009 - 2012 – adiunkt z habilitacją
  • 2009 - 2012 – prodziekan WT UPJPII w Krakowie
  • 2008 – habilitacja z teologii w zakresie patrologii (WT PAT, Kraków)
  • 2005 - 2008 – adiunkt naukowo-dydaktyczny WT PAT
  • 2002 - 2005 – asystent naukowo-dydaktyczny WT PAT w Krakowie
  • 1999 – doktorat z patrologii (Augustinianum), nostryfikacja (WT PAT)
  • 1995 – licencjat kościelny z patrologii (Augustinianum, Rzym)
  • 1992 – magisterium z teologii (PAT, Kraków)

Publikacje:

Monografie:
Artykuły Książkowe:

Więcej Publikacji:

Artykuły Książkowe:
  • Recepcja credo nicejskiego w nauczaniu synodalnym Kościoła zachodniego IV wieku [w:] A. Baron, J. Kupczak, J. D. Szczurek [red.], Rozwój dogmatu trynitarnego. Perspektywa historiozbawcza, Kraków: Wydawnictwo Naukowe UPJPII w Krakowie 2015, s. 9-34.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Polityczne i kulturowe konsekwencje sporów ariańskich w IV wieku [w:] A. Baron, J. Kupczak, J. D. Szczurek [red.], Rozwój dogmatu trynitarnego. Perspektywa historiozbawcza, Kraków: Wydawnictwo Naukowe UPJPII w Krakowie 2015, s. 35-59.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Augustyn – „polityk teocentryczny” [w:] Wincenty Myszor [red.], Ecclesia in Republica. Studia patrystyczne zebrane w 90. rocznicę ustanowienia administracji apostolskiej na Górnym Śląsku. Studia Antiquitatis Christianae Series Nova 15, Katowice: Księgarnia św. Jacka 2014, s. 90-113.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Sens alegoryczny „Komentarza do Pieśni nad Pieśniami” Grzegorza Wielkiego [w:] T. Jelonek [red.], Biblia w kulturze świata. Aspekty biblijnego przesłania. Część trzecia., Kraków: i-Press 2014, s. 47-63.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Aneks źródłowy: Tłumaczenia wybranych tekstów augustyńskich do artykułu «Augustyn – „polityk teocentryczny”» [w:] Wincenty Myszor [red.], Ecclesia in Republica. Studia patrystyczne zebrane w 90. rocznicę ustanowienia administracji apostolskiej na Górnym Śląsku. Studia Antiquitatis Christianae Series Nova 15, Katowice: Księgarnia św. Jacka 2014, s. 114-132.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Teologiczne założenia koncepcji „Państwa Bożego” Augustyna z Hippony [w:] T. Jelonek [red.], Biblia w kulturze świata. Aspekty biblijnego przesłania. Część trzecia., Kraków: i-Press 2014, s. 65-76.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Sens duchowy Pisma Świętego i doktryna o pięciu zmysłach duchowych jako przykład interpretacji słowa przez świętych [w:] R. Pindel, S. Jędrzejewski [red.], Hermeneutica et Judaica 6. Hermeneutyka Pisma Świętego w Kościele, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie 2013, s. 67-97.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Wykorzystanie myśli patrystycznej w dokumencie Międzynarodowej Komisji Teologicznej „Teologia dzisiaj: perspektywy, zasady i kryteria" [w:] M. Chojnacki, J. Morawa, A. A. Napiórkowski [red.], Koncepcje teologii katolickiej, Kraków: Salwator 2013, s. 253-269.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Rozwój i motywacja kościelnej doktryny o celibacie duchownych [w:] Henryk Sławiński [red.], Stosowność celibatu w relacji do kapłaństwa, Kraków: Wydawnictwo Naukowe UPJPII 2012, s. 105-123.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Stosunek chrześcijan do pogan w późnym cesarstwie rzymskim. Augustyn (De civitate Dei) a Salwian z Marsylii (De gubernatione Dei) [w:] I. S. Ledwoń [red.], Wczesne chrześcijaństwo a religie, Lublin: Wydawnictwo KUL 2012, s. 215-254.
  • Obrzędy przejścia podczas inicjacji monastycznej w starożytnych regułach zakonnych [w:] ks. Piotr Szczur i inni [red.], Katechumenat i inicjacja chrześcijańska w Kościele starożytnym, Lublin: Polihymnia 2011, s. 139-173.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Życie monastyczne jako podążanie wąską drogą posłuszeństwa według Reguły Eugipiusza [w:] Marcin Wysocki [red.], Fructus Spiritus est Caritas. Księga Jubileuszowa ofiarowana Księdzu Profesorowi Franciszkowi Drączkowskiemu z okazji siedemdziesiątej rocznicy urodzin, czterdziestopięciolecia święceń kapłańskich i trzydziestopięciolecia pracy naukowej, Lublin: 2011, s. 181-195.
  • Drugi millenaryzm w ujęciu Wiktoryna z Poetovium [w:] Tomasz Jelonek [red.], Biblia w kulturze świata. Między Biblią a kulturą II, Kraków: Wydawnictwo Naukowe UPJPII 2011, s. 43-57.
  • [szukaj w bibliotece]
  • L'argomentazione pastorale di s. Zeno di Verona sulla risurrezione [w:] P. Martinelli, L. Bianchi [red.], In Caritate Veritas. Luigi Padovese. Vescovo cappuccino, Vicario apostolico dell'Anatolia. Scritti in memoria, Bologna: Edizioni Dehoniane Bologna 2011, s. 585-593.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Przepisy dotyczące ubóstwa monastycznego w Regule Eugipiusza (ok. 530-535) [w:] P. Majer, A. Wójcik [red.], Lex Tua Veritas. Księga pamiątkowa dedykowana Jego Magnificencji Księdzu Profesorowi Janowi Maciejowi Dyduchowi z okazji 70. rocznicy urodzin, Kraków: WN UPJPII 2010, s. 137-145.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Kościół IV/V wieku – pomiędzy instytucją Kościoła imperialnego a ideałem Kościoła apostolskiego [w:] F. Drączkowski, P. Szczur [red.], Kościół starożytny – Królestwo Chrystusa i instytucja, Lublin: Polihymnia 2010, s. 135-154.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Zagadnienie posiadania dóbr materialnych w kazaniach św. Piotra Chryzologa, biskupa Rawenny [w:] L. Kostuch, K. Ryszewska [red.], Zbytek i ubóstwo w starożytności i średniowieczu, Kielce: Kieleckie Towarzystwo Naukowe 2010, s. 279-286.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Sposoby reakcji Kościoła na zło w V wieku – przykład Italii płn. i Galii [w:] J. Pałucki, P. Szczur [red.], Problemy duszpasterskie starożytnego Kościoła, Lublin: Polihymnia 2009, s. 187-222.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Kościół IV i V wieku a połowiczne nawrócenia na chrześcijaństwo [w:] J. Pałucki, P. Szczur [red.], Problemy duszpasterskie starożytnego Kościoła, Lublin: Polihymnia 2009, s. 161-185.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Małżeństwo i dziewictwo w nauczaniu św. Zenona z Werony – patrystyczna interpretacja 1 Kor 7,6-16 [w:] T. Jelonek [red.], Z wybranych Ksiąg Starego i Nowego Testamentu, Kraków: WN UPJPII 2009, s. 27-46.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Historia patriarchatu i rytu akwilejskiego (IV-VII w.) [w:] S. Szczepaniec, J. Superson, J. Mieczkowski [red.], Introibo ad altare Dei. Księdzu Profesorowi Stefanowi Koperkowi CR z okazji 70-lecia urodzin i 45-lecia kapłaństwa, Kraków: WN PAT 2008, s. 209-223.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Teologia objawienia w ujęciu autorów wczesnochrześcijańskich. Próba zarysu zagadnienia w wiekach od I do VII [w:] T. Jelonek [red.], Biblia w kulturze świata – Teologia – Rośliny i zwierzęta, Kraków: WN PAT 2008, s. 127-164.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Zasady wyjaśniania Pisma Świętego w kazaniach egzegetycznych św. Piotra Chryzologa [w:] T. Jelonek [red.], Biblia w kulturze świata – Wokół Biblii, Kraków: WN PAT 2008, s. 31-50.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Egzegetyczno-katechetyczne zastosowanie Biblii w homiliach św. Piotra Chryzologa [w:] T. Jelonek [red.], Biblia w kulturze świata – Ojcowie Kościoła, Kraków: WN PAT 2008, s. 137-158.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Pneumatologia św. Ambrożego z Mediolanu [w:] A. E. Klich [red.], Duc in altum 6 (2007): Odkrywanie Ducha Świętego w katechezie gimnazjalistów. Materiały z XXXVII Sympozjum katechetycznego Międzyzakonnego Wyższego Instytutu Katechetycznego w Krakowie (24 marca 2007 r.), Kraków: Wydawnictwo Naukowe PAT 2007, s. 99-114.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Teologia natchnienia biblijnego w okresie patrystycznym [w:] T. Jelonek [red.], Z badań nad Biblią 12. Gwiazda z Jakuba - demony - Niewiasta Apokalipsy, Kraków: Wydawnictwo Naukowe PAT 2007, s. 93-129.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Maryja w nauczaniu Kościoła epoki patrystycznej [w:] A. E. Klich [red.], Duc in altum 5 (2006): Matka Pana w katechezie. Materiały z XXXVI Sympozjum katechetycznego Międzyzakonnego Wyższego Instytutu Katechetycznego w Krakowie (11 marca 2006 r.), Kraków: Wydawnictwo Naukowe PAT 2006, s. 137-167.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Teoria przyjaźni oraz przyjaciele św. Augustyna z Hippony [w:] W. Dawidowski [red.], Św. Augustyn dzisiaj. Colloquium Augustinianum. 1650. rocznica urodzin św. Augustyna z Hippony, Kraków: Wydawnictwo Polskiej Prowincji Zakonu św. Augustyna 2006, s. 23-45.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Bogactwo i bieda w starożytności chrześcijańskiej, [w:] R. Borkowski [red.], Bogactwo i bieda. Próba refleksji humanistycznej, Kraków: Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne AGH 2004, s. 25-32.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Ku Niepokalanemu Poczęciu NMP. Kształtowanie się myśli maryjnej w okresie patrystycznym [w:] J. Marecki, L. Rotter [red.], Maria Immaculata. 150. rocznica ogłoszenia dogmatu o Niepokalanym Poczęciu NMP, Kraków: WN PAT 2004, s. 23-42.
  • [szukaj w bibliotece]
  • Milenaryzm: „ziemski raj” tylko dla wybranych sprawiedliwych – okres patrystyczny [w:] Piotr Jordan Śliwiński [red.], W oczekiwaniu na Królestwo. Nadzieje i obawy związane z końcem tysiąclecia, Kraków: Wydawnictwo „M” 2000, s. 89-124.
  • [szukaj w bibliotece]
Artykuły w Czasopismach:
  • [szukaj w bibliotece]
  • [szukaj w bibliotece]
  • [szukaj w bibliotece]
  • [szukaj w bibliotece]
  • Monastic Exegesis and the Biblical Typology of Monasticism in the Patristic Period [w:] Theological Research, 2/1 2014, s. 85-103. [szukaj w bibliotece]
  • Rozumienie śmierci w nauczaniu Ojców i pisarzy Kościoła [w:] Verbum Vitae, 24 2014, s. 151-171. [szukaj w bibliotece]
  • [szukaj w bibliotece]
  • [szukaj w bibliotece]
  • The Theological Principles Underlying Augustine’s on “The City of God” [w:] Theological Research, 1 2013, s. 95-107. [szukaj w bibliotece]
  • The allegorical sense of Gregory the Great’s commentary on the Song of Songs [w:] Analecta Cracoviensia, 44 2012, s. 101-114. [szukaj w bibliotece]
  • Wiktoryn z Poetovium - pierwszy chrześcijański egzegeta łaciński [w:] Analecta Cracoviensia, XLIII 2011, s. 143-157. [szukaj w bibliotece]
  • Kwestia bogactwa i ubóstwa w Kościele imperialnym na Zachodzie w IV i V wieku – próba syntezy zagadnienia [w:] Vox Patrum, 56 2011, s. 495-515. [szukaj w bibliotece]
  • Świętość życia w myśli Salwiana z Marsylii (ok. 390-ok.470) [w:] Teologia patrystyczna, 8 2011, s. 115-142. [szukaj w bibliotece]
  • Duszpasterstwo w Kościele Zachodnim w VI wieku. Zarys problematyki [w:] Polonia Sacra, rok XV(XXXIII), nr 29(73) 2011, s. 37-62. [szukaj w bibliotece]
  • Orginalność kultu Maryi z Nazaretu na tle kultów Wielkiej Matki (prahistoria, mity, kulty historyczne Bogini-Dziewicy i Bogini-Matki) [w:] Polonia Sacra, rok XV(XXXIII), nr 28/72 2011, s. 123-158. [szukaj w bibliotece]
  • Eustacjański kontekst doktryny o ubóstwie monastycznym w pismach ascetycznych Bazylego Wielkiego [w:] Vox Patrum, 30(2010) t. 55 2010, s. 257-273. [szukaj w bibliotece]
  • Idea ubóstwa w Kościele pierwszych trzech wieków [w:] Analecta Cracoviensia, XLII 2010, s. 255-268. [szukaj w bibliotece]
  • Święty Paweł w kazaniach św. Piotra Chryzologa [w:] Szkoła Seraficka - Seria Nowa, 7 2010, s. 63-84. [szukaj w bibliotece]
  • Teologia kapłaństwa i urzędu kapłańskiego w I wieku chrześcijaństwa [w:] Ruch Biblijny i Liturgiczny, rok 53, nr 2 2010, s. 101-125. [szukaj w bibliotece]
  • Koncepcje świętości w okresie patrystycznym (I-VIII wiek) [w:] Itinera Spiritualia, 3 2010, s. 45-69. [szukaj w bibliotece]
  • Konwersja na chrześcijaństwo plemion germańskich od IV do IX wieku [w:] Roczniki Historii Kościoła, 2/57 2010, s. 19-55. [szukaj w bibliotece]
  • Problematyka cnoty ubóstwa w Kościele zachodnim początków VI wieku na przykładzie tzw. Reguły Mistrza (Regula Magistri) [w:] Analecta Cracoviensia, XLI 2009, s. 175-188. [szukaj w bibliotece]
  • Kapłaństwo w starożytności chrześcijańskiej (I-VII w.) – zarys zagadnienia [w:] Polonia Sacra, rok XIII(XXXI), nr 25/69, t. 2 2009, s. 23-37. [szukaj w bibliotece]
  • Historia metropolii i antycznego rytu raweńskiego (IV-IX w.) [w:] Vox Patrum, rok 28, t. 52 2008, s. 425-437. [szukaj w bibliotece]
  • Kryteria przynależności do wspólnoty wierzących w I-II wieku [w:] Analecta Cracoviensia, XL 2008, s. 165-178. [szukaj w bibliotece]
  • Problematyka grzechu, wiary i usprawiedliwienia w augustyńskich komentarzach do Listu do Rzymian [w:] Polonia Sacra, rok IX (XXVII), nr 16/60 2005, s. 199-216. [szukaj w bibliotece]
  • Kontakty św. Paulina z Noli z Rzymem i jego biskupami [w:] Vox Patrum, rok 24, t. 46-47 2004, s. 293-309. [szukaj w bibliotece]
  • Między symbolem a figurą. Źródła myśli teologicznej Paulina z Noli [w:] Analecta Cracoviensia, XXXVI 2004, s. 163-181. [szukaj w bibliotece]
  • Galla Placydia – władczyni Zachodu w epoce barbarzyńców, [w:] Studia Laurentiana, rok 4, nr 2 2004, s. 199-216. [szukaj w bibliotece]
  • Starożytne chrześcijaństwo w mieście [w:] Studia Laurentiana, rok 3, nr 1 2003, s. 5-27. [szukaj w bibliotece]
  • Czy św. Augustyn był filozofem? [w:] Studia Laurentiana, rok 2, nr 1 2002, s. 7-28. [szukaj w bibliotece]
  • Znaczenie teologiczne koncepcji cierpliwości u św. Hilarego z Poitiers [w:] Polonia Sacra, rok V (XXIII), nr 9/53 2001, s. 51-78. [szukaj w bibliotece]
  • Misje w starożytności chrześcijańskiej [w:] Studia Laurentiana, rok 1, nr 1 2001, s. 27-58. [szukaj w bibliotece]

Prowadzone zajęcia w roku akademickim 2014/15:

Projekty badawcze:

  • Soteriologiczność eschatologii patrystycznej (501-10-010064)
  • Myśl społeczna Ojców Kościoła, ze szczególnym uwzględnieniem IV-VI wieku (501-10-010018)
  • Myśl społeczna Ojców Kościoła, ze szczególnym uwzględnieniem IV-VI wieku (11080001)
  • Myśl społeczna Ojców Kościoła, ze szczególnym uwzględnieniem IV-VI wieku (110802)

Wygłoszone Referaty:

  • Praktyki postne w wybranych relacjach pisarzy kościelnych greckich i łacińskich I-III wieku [podczas konferencji:] Post w nauczaniu Ojców Kościoła, 9 kwietnia 2019, .
  • Pismo święte czytane przez Ojców [podczas konferencji:] Źródło teologii: Pismo święte w Tradycji, 17 wrzesnia 2018, .
  • Polityka wyznaniowa w Wizygockim królestwie katolickim 586-711 [podczas konferencji:] V kongres mediewistow polskich, 23 wrzesnia 2015, .
  • Wiodące idee myśli patrystycznej poświęconej ubóstwu dobrowolnemu [podczas konferencji:] Ubóstwo w Biblii, 26 lutego 2015, .
  • Ojcostwo duchowe w myśli patrystycznej [podczas konferencji:] Kierownictwo duchowe i towarzyszenie młodzieży, 16 stycznia 2015, .
  • Idea ubóstwa dobrowolnego w Kościele patrystycznym [podczas konferencji:] XIII Sesja kolbiańska, 11 stycznia 2014, .
  • Wiara w niebo i w życie wieczne u zachodnich Ojców Kościoła [podczas konferencji:] Wiara w rozumieniu Ojców Kościoła, 24 wrzesnia 2013, .
  • Egzegeza monastyczna i typologia biblijna monastycyzmu w okresie patrystycznym [podczas konferencji:] X. Międzynarodowe i interdyscyplinarne sympozjum "Biblia w kulturze świata", 28 lutego 2013, .
  • Duchowo-mistyczny wymiar „Komentarza do Pieśni nad Pieśniami” Grzegorza Wielkiego [podczas konferencji:] IX Międzynarodowe i Interdyscyplinarne Sympozjum "Biblia w kulturze świata", 1 marca 2012, .
  • Państwo Boże według koncepcji św. Augustyna [podczas konferencji:] XI sesja kolbiańska, 7 stycznia 2012, .
  • Augustyn – „polityk teocentryczny” [podczas konferencji:] Colloquium Augustinianum II. Teologia polityczna św. Augustyna, 23 listopada 2011, .
  • Sens duchowy Pisma Świętego i doktryna o pięciu zmysłach duchowych – jako przykład interpretacji Słowa przez świętych [podczas konferencji:] Hermeneutyka Pisma Świętego w Kościele, 16 listopada 2011, .
  • Rozwój i motywacja kościelnej doktryny o celibacie duchownych (IV-VII w.) [podczas konferencji:] Stosowność celibatu w relacji do kapłaństwa, 2 czerwca 2011, .
  • Duszpasterskie problemy Kościoła w V i VI wieku [podczas konferencji:] Tworzenie się nowej Europy w V i VI wieku, 27 maja 2011, .
  • Wiktoryn z Poetovium († 304) – pierwszy chrześcijański egzegeta łaciński [podczas konferencji:] Biblia w kulturze świata - VIII Międzynarodowe Sympozjum Biblijne, 17 lutego 2011, .
  • Oryginalność kultu Maryi z Nazaretu na tle kultów Wielkiej Matki [podczas konferencji:] Inauguracja roku akademickiego w Instytucie Duchowości Karmelitańskiej, 8 pazdziernika 2010, .
  • Obrzędy przejścia podczas inicjacji monastycznej w starożytnych regułach zakonnych [podczas konferencji:] Katechumenat i inicjacja chrześcijańska w Kościele starożytnym, 22 wrzesnia 2010, .
  • Kapłaństwo w starożytności chrześcijańskiej (I-VII w.) – zarys zagadnienia [podczas konferencji:] Konferencja podczas inaguracji roku akademickiego na PAT Kraków - w czasie dorocznej pielgrzymki PAT do Kalwarii Zebrzydowskiej, 30 wrzesnia 2009, .
  • Kościół IV/V wieku – pomiędzy instytucją Kościoła imperialnego a ideałem Kościoła apostolskiego [podczas konferencji:] Kościół starożytny: Królestwo Chrystusa i instytucja, 23 wrzesnia 2009, .
  • Święty Paweł w kazaniach św. Piotra Chryzologa [podczas konferencji:] Święty Paweł apostoł w ujęciu wybranych ojców Kościoła, 14 maja 2009, .
  • Kwestia bogactwa i ubóstwa w Kościele imperialnym na Zachodzie w IV i V wieku [podczas konferencji:] Zbytek i ubóstwo w starożytności i średniowieczu, 11 marca 2009, .
  • Małżeństwo i dziewictwo w nauczaniu św. Zenona z Werony – patrystyczna interpretacja 1 Kor 7,6-16 [podczas konferencji:] Biblia w kulturze świata - VI międzynarodowe i interdyscyplinarne sympozjum, 19 lutego 2009, .
  • Sposoby reakcji Kościoła na zło w V wieku – przykład Italii płn. i Galii [podczas konferencji:] Problemy duszpasterskie starożytnego Kościoła, 23 wrzesnia 2008, .
  • Zasady wyjaśniania Pisma Świętego w kazaniach egzegetycznych św. Piotra Chyzologa [podczas konferencji:] VI międzynarodowe sympozjum Biblia w kulturze świata, 26 czerwca 2008, .
  • Egzegetyczno-katechetyczne zastosowanie Biblii w homiliach św. Piotra Chryzologa [podczas konferencji:] V międzynarodowe sympozjum pt.: Biblia w kulturze świata, 19 kwietnia 2008, .
  • Teologia natchnienia biblijnego w okresie patrystycznym [podczas konferencji:] Z badań nad Biblią 12, 22 listopada 2007, .
  • Teologia objawienia w ujęciu autorów wczesnochrześcijańskich. Próba zarysu zagadnienia w wiekach od I do VII [podczas konferencji:] Biblia w kulturze świata, 5 czerwca 2007, .
  • Ku Niepokalanemu Poczęciu NMP. Kształtowanie się myśli maryjnej w okresie patrystycznym [podczas konferencji:] Maria Immaculata. 150. rocznica ogłoszenia dogmatu o Niepokalanym Poczęciu NMP, 8 grudnia 2005, .
  • Teoria przyjaźni oraz przyjaciele św. Augustyna z Hippony [podczas konferencji:] Św. Augustyn dzisiaj. Colloquium Augustinianum I., 3 grudnia 2004, .
  • Kontakty św. Paulina z Noli z Rzymem i jego biskupami [podczas konferencji:] Papiestwo w starożytności chrześcijańskiej, 24 listopada 2004, .